NFT (non-fungible token), blokzincirde benzersizliği işaretleyen tokendır. Hukuki açıdan en sık yanılgı: NFT alıcısı, eseri/sanatı satın almaz; sadece tokene sahip olur.
NFT'nin Hukuki Niteliği
- NFT bir tokendır (dijital sertifika benzeri).
- Token, eserin kendisi değildir — eserin "metadata" referansını içerir.
- Kural olarak telif hakkı NFT alıcısına geçmez.
- Alıcı, sözleşme şartlarına göre belirli kullanım hakları edinebilir.
5846 sayılı FSEK Uygulaması
- Mali haklar (FSEK m.21-25): Çoğaltma, yayma, temsil, umuma iletim — sözleşmeyle devredilebilir.
- Manevi haklar (FSEK m.14-17): Devredilemez (sahiplik, izin, deformasyon).
- NFT işlemi, mali hakların devri yapmadan sadece "ownership of token" sağlar.
- Telif hakkı devri için açık ve yazılı sözleşme şart.
Tipik NFT İşlem Türleri
- Sadece token: Alıcı tokenı alır; sergileme/çoğaltma hakkı yok.
- Sınırlı kullanım: Kişisel sergileme + sosyal medyada paylaşma.
- Ticari kullanım: Reklamda, üründe kullanım (özel sözleşme).
- Tam telif devri: Eserin tüm mali hakları (nadir, ek bedel).
Sahteciliğin/İzinsiz Mint'in Sorunu
- Birinin eserini izinsiz NFT olarak satışa çıkarma — telif ihlali.
- OpenSea, Foundation gibi marketplace'ler şikâyet sistemi ile içerik kaldırma.
- Türk yargısı: 5846 FSEK m.71-72 hapis ve para cezası.
- Alıcı haksız zenginleşme + zarar tazminatı.
Yargıtay — Beklenen Yaklaşım
Yargıtay 11. HD ve ilgili daireler, NFT işlemlerinde 5846 FSEK kıstaslarını uygular; sözleşmede mali hakların devri açıkça düzenlenmediyse devir gerçekleşmemiş sayılacak ve eser sahibinin hakları korunacaktır. İzinsiz mint hâlinde iptal + tazminat hükmolunması beklenir.
Müzayede Hukuku ve NFT
- NFT müzayedeleri (Christie's, Sotheby's) Türk müzayede hükümlerine tabi olmayabilir.
- Yurt dışı işlemde milletlerarası özel hukuk uygulanır.
- İhtilaf halinde Türk mahkemesinin yetkisi tartışmalı.
Pratik Tavsiyeler — Alıcı İçin
- Smart contract koşullarını inceleyin (sözleşme metni varsa).
- Eser sahibinin gerçekten o kişi olduğunu doğrulayın (mavi tik, resmi kanal).
- Hangi haklar geçtiğini açıkça yazılı kayda alın.
- Telif hakkı devri istiyorsanız ek sözleşme imzalayın.
Pratik Tavsiyeler — Sanatçı İçin
- Mint öncesi mali hak sınırlarını net yazın.
- Royalty (her satışta % komisyon) düzenleyin.
- İzinsiz mint takibi yapın.
- Telif kayıtlarınızı koruyun.
NFT hukuki çerçevesi gelişmektedir. Fikri mülkiyet ve bilişim hukuku avukatı önerilir.