Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarında, yasal bir zorunluluk olmadığı hâlde başvurulan yoldur. Maddi-manevi tazminat, miras paylaşımı, boşanma sonrası mal rejimi gibi pek çok uyuşmazlıkta tercih edilebilir.
Arabuluculuk / İhtiyari ve Zorunlu
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çerçevesinde; iş, ticari, tüketici ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce veya açıldıktan sonra başvurulabilen alternatif çözüm yolu. Hızlı, gizli ve mahkeme kararı niteliğinde sonuç.
Arabuluculuk nedir?
Arabuluculuk; tarafların özgür iradeleriyle seçtikleri, tarafsız ve uzman bir üçüncü kişinin (arabulucunun) kolaylaştırıcılığında yürütülen, dava açılmadan önce ya da yargılama sırasında başvurulabilen bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir.
Arabulucu hüküm vermez; tarafların menfaatlerini dengeleyerek anlaşmaya varmalarına aracılık eder. Süreç gizli yürür ve tutanak ile sonuçlanır. Tarafların ulaştığı anlaşma belgesi, koşulları sağlandığında mahkeme ilamı niteliğinde hukuki güç kazanır.
Hukuki dayanak: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği.
İhtiyari ve zorunlu süreç.
Bazı uyuşmazlık türlerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. İş davalarının çoğu, ticari para alacakları, tüketici uyuşmazlıkları ve belirli gayrimenkul uyuşmazlıkları bu kapsamdadır.
Arabuluculukta temsiliniz.
Tarafların hak ve menfaatlerinin doğru biçimde korunması için arabuluculuk toplantılarına avukatla katılmak büyük önem taşır. Büromuz aşağıdaki uyuşmazlık alanlarında müvekkillerini arabuluculuk süreçlerinde temsil etmektedir.
Başvurudan tutanağa.
Başvuru
Yetkili adliye arabuluculuk bürosuna form doldurularak yapılır
Görevlendirme
Sicile kayıtlı arabulucu seçilir veya büro tarafından görevlendirilir
İlk Toplantı
Taraflar bizzat veya avukatları aracılığıyla katılır; mazeretsiz katılmama yargılama gideri yaptırımı doğurur
Müzakere
Arabulucu taraflarla birlikte veya ayrı ayrı görüşme yapar; süreç gizlilik ilkesiyle yürür
Anlaşma / Anlaşmama Tutanağı
Sonuç tutanak ile belgelenir; anlaşma hâlinde anlaşma belgesi imzalanır
İcra Edilebilirlik Şerhi
Avukatlarca imzalanan anlaşma belgesi şerhsiz ilam niteliğindedir; aksi hâlde sulh hukuk mahkemesinden şerh alınır
İş davalarında süreç: Görevlendirmeden itibaren 3 hafta + zorunlu hâlde 1 hafta uzatma. Ticari davalarda: 6 hafta + zorunlu hâlde 2 hafta uzatma.
6325 sayılı Kanun çerçevesi.
- m.4 — Gizlilik: Arabulucu, taraflar ve süreçte hazır bulunanlar bilgi, belge ve beyanları gizli tutmakla yükümlüdür. İhlali 6 aya kadar hapis cezasını gerektirir.
- m.5 — Eşitlik ve İradilik: Taraflar süreçte eşit haklara sahiptir; arabuluculuk faaliyetinde sunulan beyan ve belgeler dava ya da tahkimde delil olarak kullanılamaz.
- m.7 — Ücret: Arabulucu, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte olan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ücret alır; aksi kararlaştırılmadıkça eşit paylaşılır.
- m.13 — Başvuru Süresi: Taraflar dava açılmadan önce de yargılama sırasında da arabulucuya başvurmak konusunda anlaşabilir; teklife 30 gün içinde yanıt verilmemesi reddedilmiş sayılır.
- m.15 — Yargılama Esnasında: Tarafların birlikte arabulucuya gitmesi hâlinde mahkeme yargılamayı 3 ay (3 ay daha uzatılabilir) erteleyebilir.
- m.17-18 — Anlaşma Belgesi: Süreç tutanak ile sona erer; anlaşma belgesi taraflar ve avukatlarınca imzalandığında icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğindedir.
- m.18/B — Gayrimenkulde Dava Şartı: Kira, kat mülkiyeti, ortaklığın giderilmesi ve komşu hakkı uyuşmazlıkları arabuluculuk dava şartına tabidir (01.09.2023 itibarıyla).
Arabuluculuğa elverişsiz uyuşmazlıklar.
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. Bu uyuşmazlıklar genellikle kamu hukukundan veya kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan kaynaklanır.
- Ceza davaları (suç bağlantılı uyuşmazlıklar CMK uzlaştırma kapsamında çözülür)
- Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar
- Çocuğun velayetine ilişkin uyuşmazlıklar
- Nüfus kaydı düzeltilmesi/değiştirilmesi davaları
- İdari yargı yetkisindeki tam yargı ve iptal davaları
- Vergi hukukundan doğan uyuşmazlıklar
- Hizmet tespiti gibi sosyal güvenlik kapsamlı tespit davaları
Arabuluculukta avukat farkı.
Toplantıya hazırlıksız katılmak; düşük rakamla anlaşmaya, hak kaybına ve sonradan dava yoluyla geri dönülemeyecek sonuçlara yol açabilir. Anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğundan içeriğin doğru ve eksiksiz şekilde tasarlanması büyük önem taşır.
Büromuz; alacak hesaplarını, hukuki riskleri ve müzakere stratejisini önceden planlayarak müvekkilini arabuluculuk masasında etkin biçimde temsil eder.
Görüşme
Arabuluculuk sürecine girmeden önce hak ve yükümlülüklerinizi netleştirmek için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk hakkında.
Arabulucuya gitmeden iş davası açabilir miyim?
Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca işçi-işveren arasındaki kanundan, bireysel veya toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan tazminat ve alacak davalarından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat ve tespit davaları ise istisnadır.
Toplantıya katılmazsam ne olur?
Geçerli bir mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, sonrasında açılacak davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez. Her iki tarafın da katılmaması hâlinde herkes kendi giderini öder.
Arabuluculuk anlaşması mahkeme kararı gibi midir?
Evet. Taraflar ile avukatlarının birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (6325 sayılı Kanun m.18). Avukat olmadan imzalanmışsa şerh için sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Arabulucuya söylediklerim mahkemede aleyhime kullanılır mı?
Hayır. Sürecin gizliliği ilkesi gereği arabuluculukta yapılan görüşmeler, sunulan belgeler ve teklifler; sonradan açılacak davada veya tahkimde delil olarak ileri sürülemez ve tanıklık konusu yapılamaz (6325 m.5).
Süre ne kadar?
İş uyuşmazlıklarında arabulucu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâlde 1 hafta uzatabilir. Ticari uyuşmazlıklarda süre 6 hafta, en fazla 2 hafta daha uzatılabilir.
Ücreti kim öder?
Anlaşma hâlinde ücret aksi kararlaştırılmadıkça eşit paylaşılır. Anlaşmama hâlinde ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; iki saati aşan kısım taraflarca eşit ödenir. Sonradan dava açılırsa bu ücret yargılama giderlerinden sayılır.
Hangi gayrimenkul uyuşmazlıkları zorunlu kapsama girer?
01.09.2023'ten itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar (ilamsız tahliye hariç), taşınır/taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti uyuşmazlıkları ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamındadır (6325 m.18/B).
Ailevi konularda arabuluculuk olur mu?
Boşanma sonrası mal paylaşımı ve maddi-manevi tazminat gibi tarafların serbestçe tasarruf edebileceği bazı talepler ihtiyari arabuluculuğa elverişlidir. Ancak velayet, nafaka, soybağı ve aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuk dışında tutulur.