Son yıllarda en sık karşılaşılan sosyal mühendislik kalıbı; kendisini polis, savcı, hâkim, MASAK uzmanı, banka güvenlik birimi ya da siber suçlar büro amiri olarak tanıtan kişilerin telefonla mağdura ulaşıp, "hesabınız bir soruşturmaya konudur, paranız risk altındadır, derhal güvenli bir hesaba aktarmanız gerekir" şeklinde yönlendirme yapmasıdır. Mağdur, kısa sürede yüksek tutarlı EFT/havale ile parayı dolandırıcının verdiği IBAN'a aktarır; ardından telefon kapanır.
Bu makalede, böyle bir senaryo ile karşılaşan mağdurun hukuki süreci genel mevzuat çerçevesinde özetlenmiştir. Her dosyanın koşulları farklıdır; kesin sonuç vaadinde bulunulamaz.
Hukuki Nitelendirme
Fiil, 5237 sayılı TCK m.158/1-l kapsamına girebilir: "Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi" suretiyle dolandırıcılık. Mevzuatta bu nitelikli hâl için öngörülen ceza aralığı önemli ölçüde ağırlaştırılmıştır. Ayrıca aynı maddenin 1-f bendi (bilişim sistemlerinin/banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması) çoğu zaman birlikte uygulanır.
İlk Saatler — Para Hâlâ Karşı Hesaptaysa
- Bankanın çağrı merkezini arayın; işlem itirazı açın ve gönderdiğiniz IBAN'ın bulunduğu bankaya bildirim yapılmasını talep edin.
- Çağrı kaydı tarih, saat ve operatör notunu yazılı olarak isteyin.
- En yakın karakola veya doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusu dilekçesi verin.
- Aynı gün veya ertesi gün, mahkemece HMK m.389 vd. kapsamında ihtiyati tedbir talebi sunulabilir; karşı IBAN üzerindeki tutarın çıkışı engellenmeye çalışılır.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- Olayın kronolojisi (tarih, saat, dakika)
- Aramayı yapan numara (varsa) ve duyduğunuz isim/unvan
- Aktarımın yapıldığı IBAN, alıcı ad-soyad bilgisi (banka dekontunda görünen)
- Aktardığınız tutar ve kaç ayrı işlemle gönderildiği
- SMS, WhatsApp, e-posta yazışmaları varsa ekran görüntüleri
- Tanık varsa kimlik bilgisi
Geri Tahsil İçin Hukuki Yollar
Geri tahsil; tespit hızına, paranın aynı hesapta kalıp kalmadığına, IBAN sahibinin "hesap kiralayan" mağdur mu yoksa fail mi olduğuna ve MASAK / sulh ceza hâkimliği el koyma kararlarının zamanında verilmesine bağlıdır. Aşağıdaki yolların paralel yürütülmesi önerilir:
- Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde CMK m.128 el koyma talebi
- Hukuk mahkemesi nezdinde HMK m.389 ihtiyati tedbir
- Faili tespit edilirse TBK m.49 kapsamında haksız fiil tazminat davası
- Banka aleyhine, özen yükümlülüğü ihlali iddiasıyla tüketici mahkemesinde dava (uygun olduğu durumlarda)
"Bana da geldi, ne yapayım?" — Para Hâlâ Aktarılmadıysa
Telefon devam ederken bile şüphelendiyseniz: aramayı kapatın, kendi bankanızı doğrudan kart arkasındaki numaradan arayın, "polis-savcı" gerçekse 155 üzerinden teyit edin. Hiçbir resmi kurum sizden parayı başka hesaba aktarmanızı istemez.
Sıkça Sorulan Sorular
Karşı IBAN sahibi de mağdur olabilir mi?
Evet; "hesap kiralama" tuzağına düşmüş ve hesabını geçici kullandırmış kişi de soruşturmada şüpheli sıfatıyla yer alabilir. Mağdur ile şüpheli ayrımı, soruşturma ilerledikçe netleşir.
Para birden fazla hesabı dolaşmışsa ne olur?
Genellikle dolandırıcılar parayı 2-3 hesap üzerinden hızla başka bankaya, kripto borsasına veya ATM'den nakde çevirir. Her hesap için ayrı el koyma kararı gerekir; süreç çoğu zaman saatler içinde sonuçlanmazsa tahsilat oranı düşer.
Sigortam karşılar mı?
Bireysel hesap için "siber dolandırıcılık" sigortası nadirdir; çoğu poliçe yetkisiz kart işlemini kapsar ancak kendi rıza ile yapılan EFT/havalede ödeme yapmaz. Poliçe metninizin "social engineering" istisnasını dikkatle inceleyin.
Sonuç
Polis/savcı/MASAK numaralı dolandırıcılıkta süre kritik faktördür. İlk saatlerde paralel yürütülen banka itirazı, suç duyurusu, ihtiyati tedbir ve el koyma talepleri tahsilat ihtimalini artırır; ancak sonuç dosyaya özgüdür ve garanti edilemez. Sürecin başından itibaren uzman hukuki destek almanız önerilir.