Uyuşturucu davalarında tutuklamanın yanında daha hafif koruma tedbirleri de uygulanabilir; bunlar sanığın hayatını sürdürmesine olanak verirken yargılamayı güvence altına alır.
Adli Kontrol (CMK m.109)
Tutuklamanın alternatifi olan adli kontrol şu yükümlülükleri içerebilir:
- Yurt dışı çıkış yasağı.
- Belirli yere gitme/gitmeme yasağı.
- Periyodik karakola/kolluğa imza.
- Belirli kişilerle görüşme yasağı.
- Ehliyet/silah ruhsatı geri alımı.
- Kefalet ödenmesi (CMK m.113-115).
Yurt Dışı Çıkış Yasağı
- Ağır cezalı suçlarda yaygındır.
- Hâkim kararıyla konulur, kararla kaldırılır.
- Uçuş öncesi pasaport kontrolünde tespit edilir.
- Yargılama bittiğinde kaldırılır; bekletme gerekçesi haksızsa tazminat (CMK m.141) gündeme gelir.
Mülk Üzerinde Tedbir (CMK m.128)
Suç gelirlerinin müsadere amacıyla taşınmaz, banka hesabı, taşıt ve diğer mal varlığı üzerine el koyma/tedbir konulabilir. Bu tedbir yargılama süresince mülkün satışını veya devrini engeller.
Ek Koruma Tedbirleri
- İletişim tespit/dinleme (CMK m.135): Yargılama sırasında yenilenebilir.
- Teknik takip (CMK m.140): Sanığın hareketleri.
- Gizli soruşturmacı (CMK m.139): Belirli sınırlarla.
Yargıtay 10. CD ve AYM — İlke
10. CD ve AYM, koruma tedbirlerinin "orantılılık" ve "ölçülülük" ilkelerine uygun uygulanmasını, dosya ilerledikçe tedbirlerin periyodik olarak gözden geçirilmesini, fiiliyatta hak ihlali oluşturmamalarını arar.
Tedbire İtiraz Yolu
- Tedbir kararına 7 gün içinde sulh ceza hâkimliği veya ağır ceza mahkemesine itiraz.
- Belirli aralıklarla yeni tahliye/değerlendirme talebi.
- İç hukuk yolları tükendikten sonra AYM bireysel başvuru.
Pratik Tavsiyeler
- Adli kontrol şartlarına titizlikle uyun; ihlal yeniden tutuklamaya yol açabilir.
- Yurt dışı çıkış yasağı varsa seyahat planı yapmadan önce kontrol edin.
- Mülk tedbiri için ekonomik yansımayı (ipotek, kira gelir kaybı) belgeleyin; tedbir genişliği aşıyorsa itiraz edin.
Koruma tedbirleri yargılamanın seyrini etkiler; deneyimli ceza müdafii ile takip edilmelidir.