Startup için IP (Intellectual Property) paketi 5 ayaklıdır: (1) Yazılım eseri tescili (FSEK m.2/1-1), (2) IP atama sözleşmesi, (3) OSS uyumu, (4) Marka tescili (6769 SMK), (5) Alan adı + sosyal medya hesapları.
Yazılımın FSEK kapsamı
- FSEK m.2/1-1: Yazılım her formu (kaynak kod, derlenmiş kod, dokümantasyon) eser olarak korunur.
- Otomatik koruma; tescile gerek yok. Ama Telif Hakları Genel Müdürlüğü'ne kayıt güçlü delil değeri sağlar.
- Manevi haklar (eser sahipliği) devredilemez; mali haklar (kullanma, değiştirme, çoğaltma, yayma) devredilebilir.
IP atama sözleşmesi
Founder ve ekip üyeleri her zaman IP atama imzalamalı:
- Founder: Şirket kuruluşundan önce yazdığı kod dahil tüm hakları şirkete devreder (TTK m.341).
- Çalışan: İş sözleşmesinde "iş sırasında üretilen tüm IP işverene aittir" + her yıl yenilenen IP teyit listesi.
- Danışman/freelance: Hizmet sözleşmesinde IP transfer klozu + work-for-hire.
Açık Kaynak (OSS) Uyumu
| Lisans | Permissive? | Copyleft? |
|---|---|---|
| MIT, Apache 2.0, BSD | Evet | Hayır |
| GPL v2/v3 | Hayır | Güçlü |
| LGPL | Kısmen | Zayıf (sadece library) |
| AGPL | Hayır | Network copyleft (SaaS dahil) |
| Custom (Elastic, MongoDB SSPL) | Karışık | Karışık |
Yatırımcı due diligence'ında en sık takılan: AGPL kullanımı (kapalı kaynak ürün satarken AGPL alt komponent kullanmak büyük risk).
Marka tescili (6769 SMK)
- Türkpatent başvuru ücreti ve süreçleri.
- Nice sınıflaması (sınıf 9 yazılım, sınıf 42 SaaS hizmeti, sınıf 35 reklam).
- Madrid Sistemi: tek başvuruyla 100+ ülke.
Founder ayrılırsa kod kime ait?
IP atama imzalandıysa şirkete; imzalanmadıysa karmaşık ihtilaf. Yatırımcı due diligence'ı bu konuyu mutlaka kontrol eder.
GitHub kullanımı için OSS uyum riski?
Public repo varsayılan olarak "no license = all rights reserved"; license file koymak gerek. Private repo da olsa, kullanılan paketlerin (npm, pip) lisansı kontrol edilmeli.
SaaS startup için patent şart mı?
Yazılım patent korunması Türkiye'de sınırlı (teknik etki şart). Pratik: ABD provisional patent (1 yıl) + Türk faydalı model. Gerçek koruma marka + ticari sır + gizlilik sözleşmeleriyle.
Domain hijacking koruma?
Markanızı 6769 SMK ile tescilleyin; .tr ve .com.tr domain'lerini erken alın; UDRP (Uniform Domain Name Dispute Resolution) ile uluslararası koruma.
Çalışana IP teşviki?
Çalışan icat: TTK m.451 paralel. Önemli buluşlar için işveren ek prim öder; sözleşmede ek ücret formülü olmalı.
İlgili mevzuat
- Türk Ticaret Kanunu m.331-644 — A.Ş. ve LTD kuruluşu, hisse devri.
- FSEK m.2/1-1 — Yazılımın eser olarak korunması.
- 6769 sayılı SMK — Marka, patent, faydalı model, tasarım.
- KVKK m.12 — Veri güvenliği, by-design ilkesi.
- TBK m.193 vd. — Sözleşmeler, garantiler, indemnification.