Türk Ceza Kanunu m.86, kişilere karşı suçlar başlığı altında düzenlenen kasten yaralama suçunu düzenler. Madde, sağlık ve vücut bütünlüğünü koruyan en sık başvurulan ceza normlarından biridir.

Kanun Metni Özeti (TCK m.86)

  1. m.86/1: Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
  2. m.86/2 (Daha Az Cezayı Gerektiren Hâl): Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikayeti üzerine, 4 aydan 1 yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
  3. m.86/3 (Nitelikli Hâller): Kasten yaralama suçunun;
    • (a) Üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe karşı,
    • (b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
    • (c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
    • (d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
    • (e) Silahla,
    • (f) Canavarca hisle
    işlenmesi hâlinde, şikayet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Suçun Unsurları

1) Maddi Unsur

Failin başkasının vücut bütünlüğüne yönelik bir hareketle acı verme, sağlığın bozulması veya algılama yeteneğinin bozulması sonucunu doğurması.

Hareket: Tek bir vuruş, itme, tekme, yumruk, ısırma, saç çekme, kimyasal madde dökme vb. Sözle yapılan ve fiziksel temas içermeyen davranışlar (örn. korkutma) yaralama olmaz; eşlik eden bedensel etki olmadıkça hakaret veya tehdit suçları gündeme gelir.

2) Manevi Unsur

Suçun manevi unsuru kasıttır. Doğrudan kasıt (sonucu öngörme ve isteme) ya da olası kasıt (sonucu öngörme ve göze alma) yeterlidir. Taksir hâli ise TCK m.89 — taksirle yaralama kapsamında ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.

Basit Yaralama (TCK m.86/2)

Yaralama "basit bir tıbbî müdahale ile giderilebilecek" ölçüde ise daha az ceza uygulanır ve suç şikayete bağlıdır. Tıp uygulamasında basit tıbbi müdahale; pansuman, antiseptik uygulama, ağrı kesici verme gibi cerrahi olmayan, hastaneye yatış gerektirmeyen müdahalelerdir.

Adli Tıp Kurumu raporuyla "basit tıbbi müdahale" tespit edildiğinde m.86/2 uygulanır.

Nitelikli Hâller (TCK m.86/3)

Bu hâller şikayet aranmaksızın resen kovuşturulur ve ceza yarı oranında artırılır:

a) Yakın Aile Bireylerine Karşı

Anne, baba, dede, nine, çocuk, torun, eş veya kardeşe karşı işlenen yaralama. Aile içi şiddet kapsamında ek 6284 sayılı Kanun tedbirleri de uygulanabilir.

b) Savunmasız Kişiye Karşı

Hasta, çocuk, yaşlı, engelli, uyuyan, baygın gibi savunmasız durumdaki kişilere karşı işlenen yaralama.

c) Kamu Görevi Nedeniyle

Polis, doktor, öğretmen, hâkim, savcı gibi kamu görevlilerinin görevi gereği maruz kaldığı yaralama. Mağdur kamu görevlisi olduğunda nitelikli hâl uygulanır.

d) Kamu Görevlisinin Nüfuzunu Kötüye Kullanması

Kamu görevlisi olan failin görev gücünü kötüye kullanarak yaralaması (örn. sorgu sırasında polis şiddeti).

e) Silahla

TCK m.6/1-f uyarınca silah kavramı geniş yorumlanır: ateşli silah, bıçak, satır, sopa, ezici/kesici/delici alet, hatta bazı hâllerde ayakkabı, taş, şişe gibi nesneler de silah sayılabilir.

f) Canavarca Hisle

İşkence kasti, sapkın güdü, alay etme amacıyla işlenen yaralama. Manevi unsurun ağırlığı ile ilgilidir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK m.87)

Kasten yaralama sonucu mağdurda;

  • (1) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflaması,
  • (2) Konuşmasında sürekli zorluk,
  • (3) Yüzde sabit iz,
  • (4) Yaşamını tehlikeye sokan bir durum,
  • (5) Gebe bir kadının çocuğunun erken doğması

oluşması hâlinde ceza bir kat artırılır. Daha ağır sonuçlarda (organın işlevini tamamen yitirme, iyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık, konuşma yeteneğinin kaybı, çocuk düşürtme, yüzün sürekli değişikliği) ceza iki kat artırılır.

Uzlaştırma

Basit yaralama (m.86/2) suçu uzlaşma kapsamındadır (CMK m.253). Ancak nitelikli hâller (m.86/3) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama uzlaşma kapsamı dışındadır.

Şikâyet Süresi

Basit yaralamada şikâyet süresi 6 aydır; mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren işler (TCK m.73).

Zamanaşımı

  • m.86/1 (basit hâl, şikayetsiz): 8 yıl dava zamanaşımı (TCK m.66/1-e)
  • m.86/2 (basit hâl, şikayetli): Şikayet süresi geçince zamanaşımı söz konusu olmaz; şikayet edilirse 8 yıl
  • m.86/3 (nitelikli): 8 yıl
  • m.87 (neticesi sebebiyle ağırlaşmış): Ceza miktarına göre 8-15 yıl arası

Önemli Yargıtay Kararları

Silah Kavramı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu istikrarlı kararlarında ayakkabı, taş, sopa, şişe gibi nesneleri olayın özelliklerine göre silah olarak nitelendirmektedir. Belirleyici olan, nesnenin kullanıldığı koşullarda yaralama gücü ve etkisi.

Kavganın Mütekabilen Olması

İki tarafın da kavgada birbirine vurması hâlinde, her iki taraf hakkında da kasten yaralama suçu uygulanır; meşru savunma şartları ayrıca değerlendirilir.

Yaralanmama veya İz Bırakmama Durumu

Vücutta iz bırakmasa bile acı veren her fiziksel temas yaralama suçunu oluşturur (örn. tokat, itme). İz olmaması suçun varlığını ortadan kaldırmaz; ancak basit tıbbi müdahale değerlendirmesini etkiler.

Eylem ve Ceza İlişkisi

Tek hareketle birden fazla kişinin yaralanması hâlinde her bir mağdur için ayrı suç oluşur ve gerçek içtima kuralları (TCK m.43) uygulanır. Aynı kişiye karşı ardışık vuruşlar tek bir yaralama suçu olarak değerlendirilir.

Pratik Sonuçlar

  • Yaralanma olayında derhâl darp/cebir izlerini gösteren adli tıp raporu alınmalıdır.
  • Şikayet süresi (6 ay) basit yaralamada hayati önem taşır.
  • Aile içi yaralama vakalarında 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı talep edilmelidir.
  • Sanığın silah olarak nitelendirilen aletinin gerçekten silah sayılıp sayılmayacağı dosyada savunma açısından belirleyicidir.
  • Ağır yaralanma hâllerinde m.87 uygulamasının doğru tespiti ceza miktarını ciddi etkiler.