2872 sayılı Çevre Kanunu ve Atık Yönetimi Yönetmeliği, atıkların tasnifi, depolanması, taşınması ve bertarafını düzenler. İhlaller, yüksek idari para cezalarına ve cezai sorumluluğa yol açar.
Atık Türleri
- Tehlikeli atık: Yanıcı, patlayıcı, zehirli, korozif (kimyasal, tıbbi, elektronik).
- Tehlikesiz atık: Geri kazanım potansiyeli (kâğıt, plastik, cam).
- Özel atıklar: Tıbbi, ambalaj, atık yağ, akülar.
- İnşaat atıkları: Hafriyat, beton, demir.
- Evsel atık: Belediyenin sorumluluğunda.
Yükümlü Sorumluluğu
- Atığı üreten — birincil sorumlu.
- Taşıyıcı — yetki belgesi şart.
- Bertaraf tesisi — lisanslı.
- Belge zinciri (Atık Beyan Sistemi).
- Yıllık beyan ve denetimler.
Tehlikeli Atık Yükümlülükleri
- Ayrı toplama ve geçici depolama.
- Yetkili lisanslı tesisle sözleşme.
- Taşıma belgesi düzenleme.
- UATF (Ulusal Atık Taşıma Formu).
- Aylık raporlama.
- Çevre danışmanlık zorunluluğu (büyük ölçek).
İdari Yaptırımlar
- Yüksek idari para cezaları (yıllık endekslenir).
- Faaliyet durdurma.
- Lisans iptali.
- Tesis kapatma.
Cezai Boyut — TCK m.181-184
- Çevreye karşı suçlar (kasten/taksirli).
- Tehlikeli madde yetkisiz işlem.
- Atık hukuka aykırı bertaraf.
- Cezalar: 6 ay - 5 yıl arası hapis.
Yargıtay 4. CD ve Danıştay 14. Dairesi — Yerleşik Yaklaşım
4. CD ve Danıştay 14. Dairesi, atık yönetimi ihlallerinde kasten yapılan eylemlerle "ihmal" arasında titiz ayrım yapar; "bilmiyordum" savunmasının teknik kayıt yokluğu ile kabul edilemeyeceğini, çevre danışmanı atanmamasının ihmali ağırlaştırdığını benimsemektedir.
İlgili Diğer Mevzuat
- Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği.
- Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği.
- Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği.
- Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği.
- Elektronik atık (WEEE) Yönetmeliği.
Pratik Tavsiyeler — İşletme
- Çevre yükümlülükleri envanteri.
- Lisanslı taşıyıcı/tesis sözleşmeleri.
- UATF düzenleme.
- Çevre danışmanı ataması.
- Periyodik denetim ve eğitim.
- İhtilaf halinde idari itiraz + idari dava.
Atık yönetimi ihlalleri yüksek tutarlı yaptırımları beraberinde getirir. Çevre hukuku avukatı önerilir.