Dijital deliller (e-posta, log, video, mesaj, dosya) modern dosyaların belkemiğini oluşturur. Ancak dijital içeriğin kolayca değiştirilebilirliği, "delil zinciri"nin korunmasını kritik kılar.
Dijital Delil Türleri
- E-posta (header bilgileri dahil).
- Mesajlaşma (WhatsApp, Telegram, SMS).
- Sosyal medya paylaşımları.
- Web sitesi içeriği (web archive).
- Sunucu logları.
- Cihaz adli bilişim incelemesi (telefon, bilgisayar).
- Kamera kayıtları.
- Bulut hizmet kayıtları.
- Blokzincir işlem kayıtları.
Delil Zinciri Aşamaları
- Tespit: Delilin nerede bulunduğunun belirlenmesi.
- Toplama: Bütünlük korunarak alınması.
- Korumaya alma: Mühür, hash hesaplaması.
- Aktarım: Lab/savcılığa ulaştırma.
- Analiz: Forensic uzman incelemesi.
- Sunulma: Mahkemede orijinal/kopya değerlendirme.
Hash Hesaplama (Bütünlük)
- SHA-256, MD5 gibi algoritma ile dosyanın "parmak izi" çıkarılır.
- Tek bir bit değişse hash farklı olur.
- Toplama anındaki hash, mahkemedeki hash ile karşılaştırılır.
- Hash uyumsuzluğu = delil değişmiş = güvenirlik kaybı.
Zaman Damgası
- Yetkili Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı (EHSS) tarafından.
- Belgelerin "o tarihte var olduğunu" kanıtlar.
- Mahkemede güçlü delil.
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde.
Adli Bilişim İncelemesi
- Yetkili bilirkişi (Türkpatent veya Adalet Bakanlığı kayıtlı).
- Yazma engelli (write-blocker) cihaz.
- "Image" alma — disk birebir kopyalama.
- Kayıp/silinmiş dosyaların kurtarılması.
- Metadata (yaratılma tarihi, değişiklik) analizi.
- Şifre kırma (yetkili kapsamda).
Yargıtay 12. CD ve Daireler — Yerleşik Yaklaşım
12. CD ve diğer daireler, dijital delillerde "delil zinciri" ve "hash bütünlüğü"nin ispatlanmasını arar; mühür ihlali, hash uyumsuzluğu veya forensic prosedür eksikliği halinde delil değer kaybına uğrar.
WhatsApp ve Mesajlaşma Delili
- Salt ekran görüntüsü manipülasyona açık; düşük güvenirlik.
- Cihaz adli bilişim incelemesi ile teyid önerilir.
- Telefon hattı kayıtları (BTK + savcılık talebi).
- "Geri çekildi" mesajları teknik analizle tespit edilebilir.
- Şifreli (E2E) mesajların erişimi cihaz incelemesi ile.
Pratik Tavsiyeler — Mağdur
- Delili "olduğu halde" saklayın; düzenleme yapmayın.
- Hash hesaplaması yapın (mümkünse).
- Noter aracılığıyla ekran görüntüsü tasdiki.
- Bilirkişi incelemesi için cihazı koruyun.
- Web içerik için web archive (Wayback Machine).
Pratik Tavsiyeler — Sanık
- Karşı tarafın sunduğu delillerin zincirini titizlikle inceleyin.
- Hash, mühür, transport kayıtları talep.
- Karşı bilirkişi incelemesi.
- Manipülasyon iddialarını teknik gerekçeyle.
Dijital delil dosyaları teknik bilirkişi gerektirir. Bilişim ve ceza hukuku avukatı önerilir.