CMK m.217/1: "Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. Bu deliller hâkimin vicdani kanaatiyle serbestçe takdir edilir."
İlke: Vicdani Kanaat
Türk ceza yargılamasında "delil serbestliği" ve "vicdani kanaat" ilkeleri esastır. Hâkim, delillere belirli ağırlıklar atayarak değil, bir bütün olarak değerlendirir.
Sınırlar
- Hukuka uygun elde edilmiş deliller
- Mantıklı, tutarlı, makul kanaat
- Gerekçeli karar yazma zorunluluğu (Anayasa m.141)
- Şüphe sanık lehine yorumlanır (in dubio pro reo)
Delil Yasakları (CMK m.148, 206)
- Yasak yöntemlerle alınmış ifade (m.148)
- Hukuka aykırı şekilde elde edilen deliller (m.206)
- Bu deliller kullanılamaz
Yargıtay CGK
CGK, vicdani kanaatin "keyfilik" olmadığını, somut delillerle desteklenmesi ve gerekçelendirilmesi gerektiğini istikrarlı şekilde benimsemektedir. Aksi halde karar bozulur.
Hukuk Yargılamasında
HMK m.198: Hukuk hâkimi de delilleri vicdani kanaatine göre değerlendirir; ancak kesin deliller (senet, ikrar, yemin) hâkimi bağlar.
Avukat desteği önerilir.