Ceza soruşturma ve kovuşturmalarında sıkça başvurulan delillerden biri de HTS (Historical Traffic Statistics) kayıtlarıdır. HTS; bir telefon numarasının belirli bir tarih aralığında yaptığı arama, gönderdiği SMS ve bağlandığı baz istasyonu bilgilerini içerir. Bu kayıtlar, sanığın suç tarihinde nerede olduğunu veya hangi kişilerle iletişim kurduğunu göstermek için kullanılır. Bu makalede HTS'nin delil değeri ve Yargıtay yaklaşımı ele alınmıştır.

Hatırlatma: Bilgilendirme amaçlıdır. Verilecek karar somut olayın koşullarına ve hâkimin takdirine bağlıdır.

HTS Kayıtları Neyi Gösterir?

  • Telefon numarasından/numarasına yapılan görüşmeler (giden-gelen)
  • Görüşme tarihi, saati ve süresi
  • Karşı taraf telefon numarası
  • Görüşme/SMS sırasında telefonun bağlandığı baz istasyonu (BTS) bilgisi ve hücre kimliği
  • SMS gönderim ve alım kayıtları
  • Mobil veri bağlantı zamanları (sınırlı düzeyde)

Önemli: HTS, görüşmelerin içeriğini içermez; sadece üstveriyi (metadata) içerir. Görüşme içeriği için iletişimin tespiti veya dinleme kararı (CMK m.135) gerekir.

HTS'nin Hukuki Dayanağı

HTS kayıtlarına erişim, CMK m.135 kapsamında "iletişimin tespiti" niteliğinde değerlendirilir. Erişim için hâkim kararı gerekir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri alınır ve 24 saat içinde hâkim onayına sunulur. Erişim ancak kanunda sayılan katalog suçlar bakımından mümkündür (CMK m.135/8).

Hukuka aykırı şekilde elde edilmiş HTS kayıtları (örn. hâkim kararı olmadan, katalog suç dışında, usule aykırı talep) delil olarak kullanılamaz (Anayasa m.38/6, CMK m.206/2-a, m.217/2).

HTS'nin Sınırları — Niçin Tek Başına Yeterli Sayılmaz?

1) Telefonun Sahibi ile Kullanıcı Aynı Olmayabilir

Telefon hatları aile bireyleri, çalışanlar, sevgili veya başka kişiler arasında paylaşılabilir. Hat sahibi (abone) ile suç tarihinde fiilen telefonu kullanan kişi her zaman aynı olmayabilir.

2) Baz İstasyonu Geniş Bir Alanı Kapsar

Bir baz istasyonu, kentsel alanda yaklaşık 500 metre - 2 km, kırsalda 5-15 km yarıçapında bir alanı kapsayabilir. Bu nedenle HTS, sanığın "tam olarak suç mahallinde" olduğunu değil, "olası bir bölgede bağlanmış olabileceğini" gösterir.

3) Sahte Hat ve Hat Çalınması (SIM Swap)

Başkasının kimlik bilgileriyle açılmış hatlar veya operatör çalışanı kandırılarak yapılan SIM kart kopyalama (sim swap) saldırılarında, hattın gerçek sahibi suç fiilinden habersiz olabilir.

4) Sadece Görüşmeyi Gösterir, İçeriği Değil

İki kişinin görüştüğü olgusu, görüşmenin suç işlemek üzere yapıldığını ispat etmez. Akrabalık, dostluk, iş ilişkisi gibi meşru sebeplerle yapılmış olabilir.

Yargıtay'ın Yaklaşımı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve ilgili Ceza Daireleri, HTS kayıtlarını delil olarak değerlendirirken aşağıdaki ilkeleri yerleşik şekilde uygulamaktadır:

  • HTS kayıtları tek başına mahkûmiyet için yeterli sayılmaz; kuvvetlendirici diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.
  • Sanığın suç tarihinde hattı bizzat kullandığı ek delillerle ortaya konmalıdır.
  • Baz istasyonu sinyali geniş bir bölgeyi kapsadığından, "suç mahalline yakın olma" tek başına faillik kanıtı sayılamaz.
  • Sadece görüşme yapmış olmak tek başına suça iştirak veya örgüt üyeliği kanıtı oluşturmaz.
  • HTS analizi uzman bilirkişi aracılığıyla yapılmalı; çelişki hâlinde itiraz hakkı tanınmalıdır.

Emsal Kararlar (Atıf)

Aşağıdaki ilkeler Yargıtay'ın yerleşik uygulamasını yansıtmaktadır. Karar metinlerine Yargıtay Karar Arama'dan veya UYAP üzerinden ulaşılabilir.

  • Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Örgüt Üyeliği ve HTS: Sırf belirli numaralarla görüşme yapmış olmanın, somut faaliyetle desteklenmediği takdirde örgüt üyeliği için yeterli sayılmadığı içtihat edilmiştir.
  • Yargıtay 6. Ceza Dairesi — Hırsızlık/Yağma Davalarında Baz İstasyonu: Sanığın suç saatlerinde suç mahalline yakın baz istasyonuna sinyal vermesi tek başına yeterli sayılmamış, görgü tanığı, ele geçirme ve kamera kaydı gibi ek delillere bakılmıştır.
  • Yargıtay 16. Ceza Dairesi — Terör Suçlamalarında HTS: Belirli kişi(ler)le yapılan görüşme sıklığı tek başına suç ispatı için yeterli görülmemiş; görüşmenin içeriği, ortak eylem, fiziki tanıklık gibi ek delillerin varlığı aranmıştır.
  • Anayasa Mahkemesi — Adil Yargılanma: AYM, HTS analizine yönelik savunma itirazlarının yeterince değerlendirilmediği veya bilirkişi raporundaki çelişkilerin gözardı edildiği dosyalarda adil yargılanma hakkı ihlali tespit etmiştir.
  • AİHM — Özel Hayata Saygı (AİHS m.8): İletişim üst verilerinin (HTS) toplanması da AİHS m.8 kapsamında özel hayata müdahaledir; hukuki dayanak, gereklilik ve oranlılık şartlarına uyulmaması ihlal sebebidir.

Hukuka Aykırı HTS — Mutlak Delil Yasağı

Aşağıdaki hâllerde elde edilen HTS kayıtları yargılamada kullanılamaz:

  • Hâkim kararı olmadan elde edilenler (CMK m.135)
  • Katalog suçlar dışında bir suç için talep edilmiş olanlar
  • Süresi dolduktan sonra elde tutulanlar
  • Yetkisiz makam tarafından alınmış olanlar

Anayasa m.38/6: "Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez." Yargıtay CGK ve Daireleri bu ilkeyi katı şekilde uygulamaktadır.

Savunma Stratejisi

  1. Hattın kullanım gerçekliği: Hattı kimin fiilen kullandığı; başkalarına verilip verilmediği savunma açısından sorgulanmalıdır.
  2. Baz istasyonu sinyalinin kapsama analizi: Sinyal alınan istasyonun gerçek kapsama alanı uzman raporuyla ortaya konabilir.
  3. Görüşme içeriği yokluğu: İçerik kaydı yoksa "görüşme yaptım ama suç içeriğinde değildi" savunması güçlendirilebilir.
  4. Bilirkişi raporlarına itiraz: Tek bilirkişiyle yetinilmemesi; ek bilirkişi/karşı bilirkişi talebi yapılması.
  5. Kuvvetlendirici delil yokluğu: HTS dışında somut delil yoksa "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi savunmanın merkezine alınmalıdır.

Sonuç

HTS kayıtları, ceza yargılamasında önemli bir yan delil türüdür ancak tek başına mahkûmiyet için yeterli sayılmaması Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımıdır. Hâkimin vicdani kanaati, mutlaka somut, sağlam ve şüphe yaratmayan delillere dayanmalı; HTS kayıtları bu kapsamda kuvvetlendirici delillerle birlikte değerlendirilmelidir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan sonuç dosyaya özgüdür.